De hoogtepunten van 2025
Van tekening tot glas-in-lood: Piet Clijsen (1909-1977).
Credits: Anke Gielen 2025.
De hoogtepunten van 2025
Hieronder een overzicht van de highlights van het afgelopen jaar uit de drie bijzondere organisatieonderdelen Regionaal Archief Tilburg, Stadsmuseum Tilburg en TextielMuseum | TextielLab.
Regionaal Archief Tilburg
2025 was voor Regionaal Archief Tilburg een jaar van verandering, groei en samenwerking. Sinds de komst van het nieuwe hoofd in september 2024 is met frisse blik gewerkt aan de ambities, processen en koers voor de komende jaren. Dat vroeg van iedereen aanpassingsvermogen en samenwerking – en dat is met elkaar goed opgepakt. De resultaten spreken voor zich.
Hoogtepunten waren de Unesco-erkenning van het dagboek van Helga Deen en de Lanciersprijs voor Maarten van Riel. Tijdens het afscheid van burgemeester Weterings verzorgde het team een tentoonstelling met plattegronden en kaarten. Dat krijgt in 2026 een bijzonder vervolg door de circa 3 bij 4 meter grote Kaart van Zijnen uit 1760 nog eens uit te rollen. De Open Dag Dongen en het Symposium Dorpsbesturen in oktober respectievelijk november waren zeer succesvol met elk meer dan honderd deelnemers.
De dienstverlening van Regionaal Archief Tilburg kreeg een goede waardering van bezoekers. De voorbereiding voor een vernieuwing van de website is in volle gang. De instelling verwelkomde bijzondere aanwinsten, zoals de forensische glasnegatieven van Marietje Kessels en overbrenging van archieven van ABG Gemeenten (de uitvoeringsorganisatie voor de drie zelfstandige gemeenten Alphen-Chaam, Baarle-Nassau en Gilze en Rijen).
De samenwerking met Stadsmuseum Tilburg kreeg verder vorm in de Clijsen-expositie met 850 bezoekers en de Maand van de Geschiedenis. Ook de Queer wandelingen en de podcast De Depot Show werden met succes voortgezet.
Zo zijn er stevige stappen gezet in het beheer van de archieven. Dat betekende een overstap naar een innovatieve e-depot leverancier voor het beheer van digitale archieven. Ook de duurzame opslag van beeldmateriaal kreeg verder vorm. In de archiefdepots werd voor het Ompakkingsproject 2030 ruim 600 meter archief omgepakt in nieuwe zuurvrije dozen. Daarnaast maakte het team weer duizenden documenten en kranten klaar voor conservering en toekomstige digitalisering. Eind dit jaar startte het onderzoek naar een toekomstbestendig collectiebeheersysteem, dat anticipeert op de nieuwe Archiefwet.
De samenwerking met de aangesloten gemeenten en gemeenschappelijke regelingen kreeg verder vorm. Twee regiobijeenkomsten dit jaar markeerden de presentatie van de nieuwe producten- en dienstencatalogus. Regionaal Archief Tilburg bereidde zich ook al voor op de komst van de nieuwe Archiefwet die naar verwachting in 2027 van kracht wordt.
Maarten van Riel wint Lanciersprijs 2025
Credits: Maia van der Heyden 2025
Stadsmuseum Tilburg
Stadsmuseum Tilburg werkte in 2025 als nomadisch museum in de stad, in samenwerking met bewoners, makers en partners. In het voorjaar nam het museum deel aan de Queer Geschiedenismaand en startte het project ‘(Post)Koloniaal Verleden Tilburg’, waarin gesprekken, verhalen en perspectieven centraal stonden.
Rond de bijzondere samenkomst van carnaval en ramadan ontwikkelde Stadsmuseum Tilburg in het TijdLab bij de Bibliotheek LocHal het programma ‘Vasten in Tilburg’, waarin inwoners persoonlijke en culturele tradities deelden.
In de zomer lag de aandacht op creativiteit en verbondenheid in de wijken. Met ‘TOETATWA’ ontstond een getekende wijkkrant in ’t Goirke en de Hasselt, en via ‘De Nieuwe Vincent’ bouwden jonge makers aan hun eigen beeldtaal, geïnspireerd op het erfgoed van de stad. In april richtte de blik zich op de kunst van het glas-in-lood met aandacht voor het werk van Piet Clijsen (1909 – 1977). Tijdens het Museumweekend maakten honderden bezoekers kennis met zijn vakmanschap en met de bredere traditie van glazenierskunst in Tilburg.
In de collectie verzamelde het museum verhalen uit het alledaagse stadsleven. De geschiedenis van de Tilburg Ten Miles werd onderdeel van de stadscollectie, samen met objecten en herinneringen uit buurten en verenigingen. Met projecten en activiteiten in verschillende wijken heeft het team van het museum met veel Tilburgers in contact gestaan. Tegelijk is vanuit verschillende initiatieven ondersteund op het gebied van (immaterieel) erfgoed. In samenwerking met partners als Regionaal Archief Tilburg, TextielMuseum | TextielLab en de Bibliotheek LocHal werd verder gewerkt aan het toegankelijk maken en delen van dit erfgoed, zowel op locatie als digitaal.
Ook in schoolverband blijft Stadsmuseum Tilburg deze combinatie maken, die enthousiast wordt ontvangen. Door creativiteit met erfgoed van de stad te combineren, worden beide onderdelen onder de aandacht van de leerlingen gebracht. De educatieprojecten van Stadsmuseum Tilburg hebben in 2025 meer dan drieduizend leerlingen bereikt.
Oktober luidde het najaar in voor het museum met de Maand van de Geschiedenis, die in 2025 het thema Natuurlijk droeg. Regionaal Archief Tilburg en Stadsmuseum Tilburg kozen voor de geschiedenis van de volkstuinen in de stad – plekken van arbeid, zorg en gemeenschap die sinds de jaren dertig onlosmakelijk met Tilburg verbonden zijn.
Deze initiatieven samen, dragen bij aan de koers richting de toekomst. Op dit moment trekt Stadsmuseum Tilburg als nomadisch museum door de verschillende wijken. Zonder vast gebouw, maar diepgeworteld in de stad en haar dorpen, beweegt het museum mee met de mensen die Tilburg vormen.
Stadsmuseum Tilburg kreeg een nieuw hoofd. Onder nieuwe leiding bouwt het team in de komende periode verder aan Stadsmuseum Tilburg en de zichtbaarheid van erfgoed in de gemeente Tilburg. Daarbij wordt voortgebouwd op wat er de afgelopen jaren is ontwikkeld. Dat ontstaat vanuit de stad zelf en in verbondenheid met haar gemeenschappen.
Wij herdenken en vieren in de klas
Credits: Stadsmuseum 2025
TextielMuseum | TextielLab
Het TextielMuseum kijkt terug op een bijzonder jaar. Met tal van pilots is al richting gegeven aan het nieuwe museum. Zo onderzocht het museum de weg naar de toekomst. Dat heeft al direct veel gebracht. Waar het TextielMuseum tweemaal (in 2017 en 2023) een record bereikte van 78.000 bezoekers gaat het museum daar in 2025 ruim overheen met bijna 94.000 bezoekers. De zeer aansprekende tentoonstellingen, activiteiten en projecten hebben daar allemaal hun steentje toe bijgedragen. Hieronder wat highlights daaruit.
De tentoonstelling ‘Makersgeheimen # 4’ werd gecontinueerd.
De succesvolle tentoonstelling ‘SHAPE – body, fashion, identity’ trok zoveel bezoekers dat het piepte en kraakte qua ruimte en voorzieningen. Het horeca- en gastteam had er de handen vol aan. In de tentoonstelling waren de drie R&D opdrachten breien te zien, die werden opgeleverd in het afgelopen jaar. De werken van Elmo Mistiaen, Henrik Vibskov en Marlou Breuls maakten veel indruk.
Ook de tentoonstelling ‘Magdalena Abakanowicz - Everything is made of fiber’ was succesvol. De samenwerking met Het Noordbrabants Museum en met het provinciehuis in Den Bosch in het drieluik met de titel ‘Groots, groter grootst – Magdalena Abakanowicz’ zorgde voor een enorme versterking van het bereik. Het lukte om alle gewenste internationale bruiklenen te bemachtigen en tijdig te installeren. De wekelijkse bustour langs de drie locaties was steevast volgeboekt. Het symposium ‘Magdalena Abakanowicz’ vond plaats op 12 juni 2025 in het provinciehuis in ‘s-Hertogenbosch en bracht internationale kunstenaars, curatoren en publiek samen om haar werk te bespreken. Met meer dan tweehonderd bezoekers was dit een groot succes.
De tentoonstelling ‘Haus of fibre’ opende met een goedbezocht, zeer feestelijk programma. De tentoonstelling toont het werk van kunstenaars uit de LHBTQIA+-gemeenschap en is samengesteld in co-creatie met queer-kunstenaars. Een pilot, zoals het TextielMuseum er vele doet in aanloop naar de vernieuwing. Zo ontdekt het team of wat het museum doen past bij wat het museum wil zijn. En of dat werkt.
Er werden drie collectieopdrachten uitgevoerd in het lab. Kunstenaars Ayo, Sandim Mendes en Ratri Notosudirdjo creëerden grote werken als resultaat van het onderzoek naar de impact van de productie en handel in imitatiebatiks. Dit onderzoek is gebaseerd op de stalenboeken van de LKM, de zogenaamde collectie Driessen die we beheren.
Het regionale communityproject ‘Draden van ons slavernijverleden’ was ook een bijzonder succes. Meer dan 120 mensen werkten mee op de eigen locatie en samen met vele handen op andere locaties ontstond een 35 meter lang kleed naar ontwerp van de kunstenaar Victor Sonna. Het reizende communitykunstwerk werd als eerste bij het TextielMuseum op het Panoramadeck getoond.
Programma ‘Bindweefsel’, een co-creatieprogramma van twee jaar (2025-2026), in samenwerking met welzijnsorganisatie ContourdeTwern, startte de tweede editie. In dit programma krijgen Tilburgse vrouwen met een migratieachtergrond de kans om hun passie voor textiel te delen en nieuwe technieken te leren en zo hun verhalen te delen, het eigen sociaal netwerk te versterken en betrokken te blijven bij het museum.
‘Draadjager’, de familieontdekkingsreis door het museum, is in november gelanceerd. Er is hard gewerkt om deze nieuwe publiekslaag te realiseren. Voor gezinnen is dit echt een waardevolle toevoeging aan het publieksaanbod waarin voorheen niet werd voorzien. Daarnaast realiseerde het museum een educatief aanbod voor onderwijsgroepen, waarmee meer dan 12.000 scholieren en studenten werden bereikt.
In 2025 gonsde het TextielLab van de energie. Het jaar begint met een spannende open call: weven met metaal. Meer dan tweehonderd makers melden zich, allemaal met een droom van een glinsterend, eigen kunstwerk in metaal. Uit al die voorstellen zijn drie visionaire ideeën gekozen, die in 2026 in het TextielLab werkelijkheid worden.
Intussen groeit het lab door de samenwerking met toonaangevende makers. Samen met Mae Engelgeer ontstond een enorme kunstwand voor TivoliVredenburg in Utrecht, volledig gemaakt van gerecycled materiaal. Studio Job weefde vele meters stof voor het Huis van Delft. In New York schitterde Otobong Nkanga in het MoMA, waar haar geweven kunstwerk en performances het publiek betoveren. Zo trekken de kunstwerken, gemaakt op de machines in Tilburg, de wereld in.
Ook jong talent krijgt alle ruimte. In het vierde Advanced Textile Program werkten in 2025 tien internationale toptalenten vanuit alle windstreken in het lab. Twaalf afstudeerprojecten werden geselecteerd en maar liefst vijftien stagiairs draaiden volwaardig mee. Op het Young Talent Platform toonden we hun resultaten aan het grote publiek: gratis presentaties op het Panoramadeck, waar bezoekers de toekomst van textiel kunnen aanraken.
Achter de schermen werd net zo hard gewerkt. De damastweefmachine wordt grondig gereviseerd door het technisch team. En ook de oude jacquardweefmachine krijgt nieuw leven. Tegelijkertijd leren nieuwe technische medewerkers het vak van de ‘oude rotten’. Zo blijft de kennis in huis en groeit een nieuwe generatie specialisten.
Het project ‘Hack the Heritage’ van Jos Klarenbeek, in de nieuwe Project Space, toonde hoe het TextielMuseum ook innovatief wil omgaan met het erfgoed. Tijdens het internationale congres Big Stuff in Gent is deze manier om kennis van de oude machines vast te leggen, over te dragen en te vernieuwen, gedeeld met een enthousiast publiek.
Met ‘Envisions by TextielMuseum’ lanceerden we tafelgoed, geïnspireerd op historische pellendoeken uit de collectie, ontworpen door ontwerperscollectief Envisions. Gemaakt van gerecyclede kleding, duurzaam gesponnen in Nederland, en voorzien van een productpaspoort. In de damasttentoonstelling is het hele ontwikkeltraject tot het eindresultaat ‘Re_Work’ te volgen – zo krijgt deze samenwerking het podium dat ze verdient.
Het lab ging ook digitaal: via een sokken-ontwerptool kunnen bezoekers online hun eigen sokken ontwerpen. Daarnaast werden kunstenaars- en ontwerpersprofielen ontwikkeld met video, die via de website worden gepubliceerd.
Tussendoor werd een gloednieuwe compressor geïnstalleerd, bruiste het museum tijdens netwerkevenement ‘SPIN’ en werd kennissessie ‘Unravel’, onderdeel van het programma voor professionals, leven ingeblazen. Het betreft een serie events met makers en de experts uit het lab en het museum die hun geheimen delen met het vakpubliek.
Het TextielLab werd publiekstoegankelijker ingericht doordat een nieuwe publiekslaag werd ontwikkeld, met een audiotour en een verbeterde routing, waarvoor de ruimte heringericht werd. De ervaringen die hiermee worden opgedaan worden meegenomen in de plannen voor de vernieuwbouw.
De voorbereidingen van de verbouwing van het Mommers-Dröge complex gingen de volgende fase in. Nadat in 2024 de gemeenteraad unaniem groen licht gaf voor het voorbereidingskrediet, werd in de loop van het jaar gestart met het schetsontwerp door het ontwerpteam van architectenbureau Mecanoo en bouwtechnisch adviesbureau ABT, onder leiding van de gemeente. Het TextielMuseum leverde daarvoor een ontwikkelkompas aan, met per museumfunctie de inhoudelijke omschrijving en een functioneel programma van wensen voor de verschillende ruimtes. Ook werden door het TextielMuseum externe bureaus geselecteerd die het museum zullen ondersteunen met advies en begeleiding bij de herinrichting na de verbouwing. Het TextielMuseum werkte aan het opstellen van een ondernemingsplan, waarin de doelen uit het strategisch plan nader worden uitgewerkt, inclusief meerjarenbegroting. Deze worden begin 2026 opgeleverd bij de gemeente. De gemeente stelde een bestuurlijk overleg in voor het vernieuwbouwproject waaraan de directeur-bestuurder van de stichting deelneemt.
De gemeente maakt ook een volgende stap voor een nieuwe depotvoorziening. Een gespecialiseerd bureau kreeg de opdracht een plan daarvoor te ontwikkelen op een geschikte locatie in Tilburg. Dit plan werd in december 2025 opgeleverd, waarna naar verwachting de besluitvorming door de gemeente in het voorjaar van 2026 zal plaatsvinden.
Shape – body, fashion, identity.
Credits: Josefina Eikenaar 2025.
